Garcinia Cambogia – działanie, opinie, bezpieczeństwo

Producenci suplementów diety uwielbiają serwować nam egzotyczne nowinki, które obiecują ekspresowe spalanie tkanki tłuszczowej bez wysiłku. Jednym z takich głośnych „cudów natury” stała się Garcinia cambogia, znana też jako tamaryndowiec malabarski. Z reklam i kolorowych etykiet możemy się dowiedzieć, że to naturalna broń w walce z apetytem i centymetrami w talii. Jak jednak wygląda rzeczywistość, gdy opadnie kurz po akcjach marketingowych?

Czym jest tamaryndowiec malabarski i skąd wziął się słynny kwas HCA?

Roślina, z której pozyskuje się ten popularny składnik, nosi obecnie botaniczną nazwę Garcinia gummi-gutta. Nazwa Garcinia cambogia to jej starsza synonimiczna wersja, która jednak na dobre zadomowiła się w marketingu i na etykietach suplementów diety. W tradycyjnej kuchni Azji Południowej i Południowo-Wschodniej suszona skórka tego owocu od stuleci służy po prostu jako przyprawa – naturalny zakwaszacz do potraw z ryb czy curry. Ilości używane w gotowaniu są jednak nieporównywalnie mniejsze od tych, które producenci zamykają w kapsułkach.

Głównym związkiem aktywnym jest kwas hydroksycytrynowy (HCA), stanowiący zwykle 50-60% standaryzowanego ekstraktu.

W warunkach laboratoryjnych kwas HCA hamuje działanie enzymu zwanego liazą ATP-cytrynianową. Enzym ten bierze udział w procesie lipogenezy de novo, czyli przekształcania nadmiaru węglowodanów w tłuszcz zapasowy.

I tu kryje się sedno problemu, którego nie znajdziesz na żadnej ulotce:

• U człowieka żywiącego się standardową dietą proces wytwarzania tłuszczu z węglowodanów (lipogeneza de novo) odpowiada za znikomą, wręcz marginalną część gromadzonej tkanki tłuszczowej.
• Zdecydowana większość tłuszczu zapasowego w Twoim ciele pochodzi wprost z tłuszczu dostarczonego w jedzeniu.

Wniosek? Zablokowanie szlaku metabolicznego, który w Twoim organizmie niemal nie pracuje, po prostu nie może dać zauważalnych efektów na wadze – nawet jeśli sama substancja w probówce działa idealnie.

[#39#]

Garcina Cambogia – Co na to nauka? Wyniki badań

W przypadku Garcinia cambogia chronologia badań ma kluczowe znaczenie, ponieważ wyraźnie pokazuje, że sprawa jej „skuteczności” jest rozstrzygnięta od dawna.

• Słynne badanie JAMA (1998 r.): W prestiżowym czasopiśmie opublikowano rzetelne badanie na grupie 135 osób z nadwagą, trwające 12 tygodni. Uczestnicy przyjmowali 1500 mg HCA dziennie i stosowali tę samą dietę bogatą w błonnik. Wynik? Grupa przyjmująca HCA straciła 3,2 kg, a grupa przyjmująca placebo... 4,1 kg. Różnica była statystycznie nieistotna i szła w kierunku przeciwnym do obietnic producentów.
• Metaanaliza (2011 r.): Przegląd systematyczny dostępnych badań wyliczył średnią różnicę w spadku wagi wynoszącą zaledwie 0,88 kg na korzyść HCA. Autorzy analizy wprost zaznaczyli, że włączone badania były krótkie, miały skromną jakość, a sam efekt znajduje się na granicy błędu pomiarowego.

Od tamtej pory nie pojawiło się żadne duże badanie kliniczne, które zmieniłoby ten obraz. Ale najwięcej nieporozumień związanych z Garcinia cambogia bierze się z etykiet suplementów. W badaniach naukowych najczęściej stosowano około 1500 mg czystego HCA dziennie, jednak producenci zwykle podają na opakowaniu ilość ekstraktu, a nie samego HCA. To dwie różne wartości.

Dla przykładu: jeśli kapsułka zawiera 500 mg ekstraktu standaryzowanego na 50% HCA, w rzeczywistości dostarcza jedynie 250 mg kwasu hydroksycytrynowego (HCA). Oznacza to, że do osiągnięcia dawki wykorzystywanej w badaniach potrzeba aż sześciu takich porcji.

Poza ilością HCA warto zwrócić uwagę również na skład całego preparatu. Suplementy z Garcinia cambogia rzadko zawierają wyłącznie ekstrakt z owoców. Często znajdziesz w nich także ekstrakt z zielonej herbaty, kofeinę, chrom czy błonnik.

Ma to znaczenie z dwóch powodów. Po pierwsze, jeśli preparat zawiera kilka substancji aktywnych, trudno ocenić, czy ewentualny efekt wynika właśnie z działania HCA. Po drugie, większość opisanych w literaturze przypadków uszkodzenia wątroby dotyczyła wieloskładnikowych suplementów odchudzających, a nie preparatów zawierających wyłącznie sam HCA.

Zobacz także artykuł: L-karnityna na odchudzanie – jak stosować

[#39#]

Bezpieczeństwo: wpływ na wątrobę, poziom serotoniny i cukier we krwi

Choć reklamy obiecują naturalne i łagodne działanie, ekstrakt z tamaryndowca malabarskiego wymaga dużej ostrożności. Profil bezpieczeństwa tej rośliny nie jest neutralny dla zdrowia.

1. Zagrożenie dla wątroby

Ekstrakt z Garcinia cambogia to jeden z najczęściej zgłaszanych składników roślinnych w rejestrach polekowych uszkodzeń wątroby. Amerykańska sieć badawcza DILIN przeanalizowała 22 przypadki takich uszkodzeń:

• 5 przypadków dotyczyło stosowania czystego ekstraktu,
• 16 przypadków wynikało z przyjmowania preparatów złożonych (głównie w połączeniu z zieloną herbatą),
• 1 przypadek dotyczył połączenia z ashwagandhą.

Pamiętaj: Uszkodzenie wątroby ma charakter nieprzewidywalny (idiosynkratyczny). Nie zależy wprost od przyjmowanej dawki i nie da się go wcześniej przewidzieć badaniami. Typowe sygnały alarmowe to: przewlekłe zmęczenie, nudności, podwyższony poziom aminotransferaz (ALT, AST) oraz żółtaczka.

2. Interakcja z lekami na depresję (serotonina)

Składniki zawarte w ekstrakcie mogą wpływać na poziom serotoniny w układzie nerwowym. W literaturze medycznej opisano przypadki wystąpienia niebezpiecznego zespołu serotoninowego u osób łączących ten suplement z lekami przeciwdepresyjnymi z grupy SSRI. Jeśli przyjmujesz takie leki, stosowanie Garcinia cambogia wymaga bezwzględnej konsultacji z lekarzem.

3. Poziom cukru we krwi (glikemia)

HCA może obniżać stężenie glukozy we krwi. W połączeniu z lekami przeciwcukrzycowymi stwarza to ryzyko nagłego spadku cukru (hipoglikemii). Jest to o tyle istotne, że po suplementy odchudzające często sięgają osoby z insulinoopornością lub cukrzycą.

4. Ciąża i karmienie piersią

Ze względu na całkowity brak wiarygodnych danych dotyczących bezpieczeństwa u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią, stosowanie suplementu w tym okresie jest bezwzględnie przeciwwskazane.

Co naprawdę oznacza napis „suplement diety” na etykiecie?

Większość nieporozumień wokół skuteczności preparatów odchudzających wynika z mylenia suplementu z lekiem. W świetle polskiego prawa preparat z tamaryndowcem jest środkiem spożywczym (żywnością), a nie produktem leczniczym.

Z tego faktu wynikają trzy kluczowe konsekwencje dla konsumenta:

• Brak obowiązku dowodzenia skuteczności: Producent leku musi udowodnić jego działanie w badaniach klinicznych. Producent suplementu jedynie zgłasza produkt do rejestru Głównego Inspektoratu Sanitarnego (GIS) i od razu może rozpocząć sprzedaż.
• Brak obowiązkowej kontroli każdej partii: Deklarowany na etykiecie procent standaryzacji (np. 60% HCA) jest jedynie obietnicą producenta, a nie wynikiem państwowej kontroli jakości przed dopuszczeniem do obrotu.
• Nadzór działa wyłącznie po fakcie: Instytucje kontrolne sprawdzają jakość produktów i wycofują feralne serie dopiero wtedy, gdy towar znajduje się już na półkach sklepowych lub trafił do klientów.

[#39#]

Kiedy zdecydowanie odpuścić zakup Garcinia cambogia?

Zanim zdecydujesz się na zakup, zatrzymaj się i przeanalizuj sytuację. Istnieją konkretne przesłanki, w których stosowanie tego preparatu po prostu mija się z celem lub jest niebezpieczne:

• Przyjmujesz leki lub masz problemy ze zdrowiem: Nie sięgaj po ten suplement, jeśli zażywasz leki przeciwdepresyjne (zwłaszcza SSRI), przeciwcukrzycowe lub przeciwzakrzepowe. Przeciwwskazaniem są także ciąża, karmienie piersią, zdiagnozowane choroby wątroby oraz nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych (ALT, AST). W tych przypadkach ryzyko zdrowotne zdecydowanie przewyższa ewentualne korzyści.
• Oczekujesz widocznych i szybkich efektów na wadze: Najlepsze wyniki z metaanaliz pokazują spadek wagi rzędu zaledwie niecałego kilograma w ciągu kilku tygodni. To różnica mniejsza niż naturalne, dobowe wahania wody w organizmie.
• Dieta „nie działa” i szukasz drogi na skróty: Żaden sklep z suplementami tego nie przyzna: jeśli nie chudniesz, najczęstszą przyczyną jest nieświadome niedoszacowanie spożywanych kalorii, a nie brak egzotycznego ekstraktu w diecie. Zamiast wydawać pieniądze na kapsułki, znacznie bardziej opłaca się zainwestować w podstawowe badania krwi (np. tarczyca, glukoza) oraz konsultację ze specjalistą.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

• Na co naprawdę pomaga Garcinia cambogia?

  Sponsoring i reklamy przypisują jej działanie odchudzające oraz hamujące apetyt. Dowody naukowe są jednak bardzo słabe: metaanaliza wskazuje na różnicę zaledwie ok. 0,88 kg wobec placebo przy niskiej jakości badań, a największe badanie kliniczne (135 osób) nie wykazało żadnej różnicy. W Unii Europejskiej suplement ten nie ma żadnego zatwierdzonego oświadczenia zdrowotnego.

  Zobacz: NOYOYO® EFFECT - tabletki odchudzające przyspieszające spalanie tłuszczu

• Czy Garcinia cambogia jest bezpieczna?

  Krótkoterminowe stosowanie u większości osób nie wywołuje powikłań, jednak ekstrakt niesie ze sobą ryzyko ostrego uszkodzenia wątroby (szacowane na mniej niż 1 przypadek na 10 000 osób). Ryzyko to wyraźnie rośnie w przypadku preparatów łączonych (wieloskładnikowych) oraz przy jednoczesnym przyjmowaniu leków.

• Czy Garcinia cambogia może uszkodzić wątrobę?

  Tak, choć zdarza się to rzadko i w sposób całkowicie nieprzewidywalny. W amerykańskiej bazie badawczej DILIN zarejestrowano 22 przypadki uszkodzenia wątroby z udziałem tego ekstraktu (często połączonego z zieloną herbatą). Objawy alarmowe to: nasilone zmęczenie, nudności, ciemny mocz oraz zażółcenie skóry lub białkówek oczu – ich wystąpienie wymaga natychmiastowego odstawienia suplementu i kontaktu z lekarzem.

• Z czym pod żadnym pozorem nie łączyć tego suplementu?

  Nie łącz Garcinia cambogia z:

  lekami przeciwdepresyjnymi z grupy SSRI,

  lekami przeciwcukrzycowymi i przeciwzakrzepowymi,

  innymi suplementami obciążającymi wątrobę (zwłaszcza z ekstraktem z zielonej herbaty o wysokim stężeniu EGCG),

  kilkoma preparatami odchudzającymi naraz, aby nie przekroczyć bezpiecznych dawek.

• Jak stosować preparat, jeśli mimo wszystko chcę go przetestować?

  W badaniach klinicznych stosowano dawkowanie 1500 mg czystego kwasu HCA na dobę (podzielone na 3 porcje przed posiłkami) przez maksymalnie 12 tygodni. Przed rozpoczęciem suplementacji warto zrobić profilaktyczne badanie aminotransferaz wątrobowych (ALT i AST). Przy jakichkolwiek dolegliwościach żołądkowo-jelitowych należy od razu przerwać stosowanie.

Źródła

• Rola substancji roślinnych w procesie odchudzania, The role of vegetable substances in the slimming process, Krzysztof Błecha.
• Działanie lecznicze owoców mangostanu właściwego (Garcinia mangostana L.)